Essencia

Significau d’Essencia

Que ye Essencia:

Cumo essencia denominamus lo que constitui la naturaleza d’una cosa, læs characterísticæs ou propiedahes que y son permanentes & invariables. La pallabra, cumo tala, provien del lhatino essentĭa.

Tamien se conhoç cumo essencia lo que ye importante, characterístico ou fundamental n una cousa. Por casu: “La essencia de la sciencia ye la curiosidá”, “la essencia de la bondá ye l amor a l outro”.

Synónimos d’essencia son naturaleza, propiedá; arrecendor, fragancia, aroma; extracto, concentraho, ente outros.

Essencia n philosophía

El conceitu d’essencia ye fundamental nel pensamiento philosóphico. La essencia ye lo q’egua la naturaleza de læs cousæs, lo que de invariable & permanente tienen por contraposiçon cun lo accidental, ye dizir, el todo de characterísticæs variables ou mutables de læs cosæs.

Plato, por casu, consideraba se’ la essencia la idea ou fhorma eterna, immutable de læs cousæs materiales, sensibles a la percepçon. P‘Aristóteles, pela suæ parte, la essencia ye lo que stableç la definiçon de læs cousæs, la suæ descripçon n elhæs mesmæs, lo que la cousa ye cun respeito a elha mesma.

El conceitu provien rigorosamente d’Aristóteles (magar tamien puœda alcontrase n Plato),[1] q’usou la expression griega to ti en einai (τὸ τί ἦν εἶναι,[2] litteralmente significando “”lo que diba ser” & correspuœnde al términu scholásticu subtileza) ou alquando la phrase mas curtia to ti esti (τὸ τί ἐστι,[3] litteralmente significando “lo que ye” & correspondiendo a l términu scholásticu haecceicidá) pa la mesma idea. Esta phrase apresentou talæs difficultahes pa los sos traductores lhatinos que cunharun la pallabra essentia (“essencia”) por arrepresentar toda la expression. P’Aristóteles & los sos segidores scholásticos, la noçon d’essencia sta intimamente vinculada a la de definiçon (ρισμός horismos).[4]

Na historia de la philosophía occidental, la essencia mũîthæs vezes valîu de vehículo de doutrinæs que tienden a individualizar fhormæs stremadæs d’existencia, bien cumo condiçones stremadæs de identidá pa cousæs & propriedahes; n essa significaçon lógïca, el conceitu dîou una fhuœrte base theórica & de xacíu commun pa toda la familia de theoríæs lógïcæs basadæs na analogïa de “mundos possibles” creada por Leibniz & disinvuœlta na lógïca intensional de Carnap a Kripke, que fhoi posteriormente retada por philósophos “extensionalistas”, cumo Quine.

Etymologïa

Essencia (lhatino: essentia) ye un términu polysémicu, usau na philosophía & na theologïa cumo una designaçon pa la propriedá ou todo de propriedahes que fhaen d’una entidá ou substancia lo q’elha ye fundamentalmente, & q’elha tien por necessidá, & sin lo qual elha pierde la suæ identidá. Essencia contrasta-se cun accidente: una propriedá que la entidá ou substancia tien contingëntemente, sin la que la substancia indagora ye a arretene’ la suæ identidá.

El conceitu provien rigorosamente d’Aristóteles (magar tamien puœda alcontrase n Plato),[1] q’usou la expression griega to ti æn einai (τὸ τί ἦν εἶναι,[2] litteralmente significando “”lo que diba ser” & correspuœnde al términu scholásticu subtileza) ou alquando la phrase mas curtia to ti esti (τὸ τί ἐστι,[3] litteralmente significando “lo que ye” & correspondiendo a l términu scholásticu haecceicidá) pa la mesma idea. Esta phrase apresentou talæs difficultahes pa los sos traductores lhatinos que cunharun la pallabra essentia (“essencia”) por arrepresentar toda la expression. P’Aristóteles & los sos segidores scholásticos, la noçon d’essencia sta intimamente vinculada a la de definiçon (ρισμός horismos).[4]

Na historia de la philosophía occidental, la essencia mũîthæs vezes valîu cumo vehículo de doutrinæs que tienden a individualizar fhormæs stremadæs d’existencia, bien cumo condiçones stremadæs de identidá pa cousæs & propriedahes; n essa significaçon lógïca, el conceitu dîou una fhuœrte base theórica & de xacíu commun pa toda la familia de theoríæs lógïcæs basadæs na analogïa de “mundos possibles” creada por Leibniz & disinvuœlta na lógïca intensional de Carnap a Kripke, que fhoi posteriormente retada por philósophos “extensionalistas”, cumo Quine.

La pallabra essencia vien de l lhatino essentia. La pallabra lhatina de proveniencia creou-se a propósito, por philósophos romanos antiguos, a fin de fornecer una traduçon lhatina adequada pa l términu griegu οσσία (ousia). El philósopho stoicu Séneca (d. 65 d.C.) attribuyîu la creaçon de la pallabra a Cícero (d. 43 aC), mentræs que rhetor Quintiliano (d. 100 dC) allegou que la pallabra creou-se mũîtho primeiro, pol scriptor Plauto (184 aC). L usu ceho del términu tamien s’attesta n obræs d’Apuleyo (d. 170 d.C.) & Tertuliano (d. 240 d.C.). Na Antiguedá Serœndia, el término tien-se utilizaho na theologïa christiana, & pelæs obræs d’Agustin (m. 430), Boethio (d. 524) & mas tarde theólogos, que scribíæn in lhatino medieval, tornarun-se la base pa la conseqüente creaçon de términos derivahos in mũîthæs lhinguæs.[5]

Philosophía

Status ontológïco

Nos sous diálogos, Plato incamienta que seres concretos acquieren la suæ essencia pelæs suæs relaçones cun “Fhormæs” – universales abstractos de la lógïca – ou que se xebren ontologïcamente de los obiectos de percepçon sensorial. Essæs Fhormæs apresentæn-se freqüentemente cumo modelos ou paradigmas de los que læs cousæs sensibles son “copiæs”. Quando usada n essa direcçon, la pallabra Fhorma ye mũîthæs vezes puœsta n mayúsculæs.[6] Los cuœrpos sensibles andæn de fluxu constante & imperfeito &, por tanto, pol cálculu de Plato, son ménos reales de lo que læs Fhormæs que son eternæs, immutables & completæs. Typicos exemplos de Fhormæs dadæs por Plato son la grandeza, la pequenhez, la egualdá, la unidá, la bondá, la belheza & la xhusticia.

Aristóteles muœve læs Fhormæs de Plato scontra l nucleu de la cousa individual, a la que se y tyama ousia ou substancia. Essencia ye l ti de la cousa, el toti en einai. Essencia correspuœnde a la definiçon de la ousia; essencia ye un aspeitu real & phýsicu de la ousia (Aristóteles, Metaphýsica, I).

A comuña cun nominalistas (Roscelin de Compiègne, William of Ockam, Bernard de Chartres) los universales nun son entidahes concretæs, mal son a penæs sones de voz, existen solo individuos: “nam cum habeat eorum sententia nihil esse præter individuum […]” (Roscelin, De gener. et spec., 524). Los universales son pallabræs que son a tyamar varios individuos; por exemplo, la pallabra “homo”. Por tanto, un universal reduz-se a la emission d’un son (Roscelin, De generibus et speciebus).

John Locke stremaba ente “essenciæs reales” & “essenciæs nominales”. Essenciæs reales ye la cousa (læs cousæs) que fhae(n) una cousa una cousa, ente que læs nominales son la nuœssa concepçon de lo que torna una cousa una cousa.

A comuña cun Edmun Husserl la essencia ye ideal. Non obstante, ideal significa que la essencia ye un obiectu intencional de consciencia. Essencia interpreta-se cumo xacíu (E. Husserl, Ideæs relativæs a una phenomenologïa pura & a una philosophía phenomenológïca, parágraphos 3 & 4).

Existencialismo

L existencialismo cuñou-lu l respaldu de Jean-Paul Sartre a la affirmaçon de Martin Heidegger de que, pa los seres humanos, la existencia precede a la essencia. “Na medida n que” essencia “ye una piedra angular de toda la philosopía metaphýsica & de l racionalismo, la declaraçon de Sartre fhoi un repudio de l systema philosóphicu que venieræ primeiro q’elhi (&, particularmente, el de Husserl, Hegel & Heidegger). In vez de l “is-ismo” provocar “realidá”, argumentou q’existencia & realidá vienen primeiro, & essencia deriva-se mas tarde. Pa Kirkegaard, ye la persona individual quien ye la entidá moral suprema, & los aspectos personales & subiectivos de la vida humana los que son mas importantes; tamien pa Kierkegaard todo esso tuvieræ implicaçones religïosæs.

Na metaphýsica

“Essencia”, em metaphýsica, ye mũîthæs vezes sinónymo d’alma, & delhos d’existencialistas argumentæn que los individuos ganhæn læs suæs almæs & spíritus de puœis d’existir, que disinvuœlven læs suæs almæs & spíritus pelæs suæs vidæs. Pa Kierkegaard, sí q’ansí, l émphasis yera na essencia cumo “naturaleza”. Pante elhi, nun existe tala cousa cumo “naturaleza humana” que determina cumo un humano se comportará ou lo q’un humano será. Primeiro, existe, & spuœis vien la propriedá. L existencialismo mas materialista & scéptico de Jean-Paul Sartre augmentou essi principio existencialista refutando categoricamente qualquiera essencia metaphýsica, qualquiera alma, & argumentando, in cuœntæs d’esso, q’ha hi mera existencia, cun attributos cumo essencia.

Ansí, nel discursu existencialista, la essencia ye a referise a:

  • aspectu phýsicu ou propriedá;

  • el ser continuu d’una persona (el charater ou metæs determinadæs internamente); ou

  • la intrada infinita drientro de lo humano (que puœde perdese, puœde atrophiar, ou puœde disinvolvese n una parte egual cun lo finito), dependiendo del typo de discursu existencialista.

Religïon

Buddhismo

Drientro de la schuœla Madhyamaka del buddhismo Mahayana, Candrakirti identifica l ego cumo:

una essencia de cousæs que nun depende d’outros; ye una naturaleza intrínseca. La inexistencia d’esso ye altruísmo.

— Bodhisattvayogacaryācatuśatakaḥikā 256.1.7[9]

Buddhapālita addiciona, ente que commenta sobre Mūlamadhyamakārikā de Nagārjuna,

Quala ye la realidá de læs cousæs cumo son? Ye l absencia d’essencia. Personæs nun qualificadæs, que tienen el wœyu de la intelligëncia obscurecidu pola scuridá de la illusion, conciben una essencia de læs cousæs &, segïdamente, produzen apegu & hostilidá n relaçon cun elhæs.

— Buddhapālita-mula-madhyamaka-vrtti, P5242, 73.5.6-74.1.2[9]

Pa los buddhistas Madhyamaka, “Vazio” (tamien conhocido cumo Anatta ou Anatman) ye la fhuœrte affirmaçon de que:

  • todolos phenómenos stan vazios de qualquiera essencia;

  • l antiessencialismo sta na raíz de la práxis buddhismo; &

  • ye la crehencia innata na essencia que se considera un obscurecemento afflictivo que val cumo raíz de todo suffrimiento.

Ente tanto, los Madhyamaka tamien arrefhugæn los principios de l idealismo, materialismo ou nihilismo; in vez d’esso, læs ideæs de verdá ou existencia, cabo qualquiera outra affirmaçon que dependa d’elhæs, limitæn-se a la suæ funcçon drientro de los contextos & convençones que los affirmæn, possiblemente un pouco semeyante al relativismo ou pragmatismo. Pa los Madhyamaka, paradoxæs de substituçon cumo l Navío de Teseo responden-se affirmando que l Navío de Teseo remaneç ansí (drientro de læs convençones que lo affirmæn) ta que deixe de funccionar cumo Navío de Teseo.

Nel Mulamadhyamakarika de Nagarjuna, el Capítulu XV examina la propria essencia.

Hinduísmo

A l intender qualquiera personalidá individual, fhai-se una distincçon ente l Swadharma (essencia) & l Swabhava (vezos mentales & condicionamientos de la personalidá de l ego). Svabhava ye la naturaleza d’una persona, que ye un resultau de los sous samskaras (impressiones creadæs na mente debido a la interaçon cul mundo externo). Essos samskaras creæn hábitos & modelos mentales & essos tornæn a la nuœssa natureleza. Mentræs ha hi outru typu de svabhava que ye una qualidá interna pura – smarana – stamus eiquí centrando-nos mal a penæs nel svabhava que se creou debido a los samskaras (porque pa discobri’l svabhava & smarana puros & internos, ha-se tomar consciencia de los sous samskaras & assumi’l control sobre elhos). El Dharma deriva-se de la raíz dhr “pa caltener.” Ye lo que caltien una entidá unida. Ou seya, Dharma ye lo que dá integridá a una entidá & detien la qualidá & identidá (essencia), fhorma & funcçon essenciales d’essa entidá. Dharma define-se tamien cumo xhusticia & deber. Fhaze’l Dharma dalgien ye ser xhusto, fhaze’l Dharma dalgien ye fhaze’l deber dalgien (expressa’ la essencia dalgien).[10]

Véi tamien

Referenciæs

  1. ^ “The Internet Classics Archive | Euthyphro by Plato”. classics.mit.edu. Recuperaho l 12 xhunho 2018.

  2. ^ Aristóteles, Metaphýsica, 1029b

  3. ^ Aristóteles, Metaphýsica, 1030a

  4. ^ S. Marc Cohen, “Aristotle ‘s Metaphysics”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, accesso l 20 abril 2008.

  5. ^ Brown 1996, p. 275-276.

  6. ^ “Chapter 28: Form” of The Great Ideas: A Synopticon of Great Books of the Western World (Vol. II). Encyclopædia Britannica (1952), p. 526-542. Esta fhœnte affirma que la Fhorma ou la Idea capitalizæn-se a comuña cun essa convençon a l referise “a aquelho que se xebra de læs characterísticæs de læs cousæs materiales & de læs ideæs na nuœssa mente”.

  7. ^ “Locke on Real Essence”. Stanford Encyclopedia of Philosophy.

  8. ^ The Story of Philosophy, Bryan Magee, Dorling Kindersley Lond. 1998, ISBN 0-7513-0590-1

  9. ^ Dir pa:a b Translations from “The Great Treatise on the Stages of the Path of Enlightenment”, Vol. 3 by Tsong-Kha-Pa, Snow Lion Publications ISBN 1-55939-166-9

  10. ^ Prasadkaipa.com

Fhœntes